SPM -Cabaran Selepas Pembentukan Malaysia - Menangani Ancaman Komunis di Malaysia

SPM -Cabaran Selepas Pembentukan Malaysia - Menangani Ancaman Komunis di Malaysia

Selepas kemerdekaan, Malaysia berdepan dengan cabaran besar dalam bentuk ancaman komunis yang cuba menggugat kestabilan politik, keselamatan rakyat, dan kedaulatan negara. Gerakan komunis ini bukan sahaja menanamkan ideologi ekstremis dalam kalangan rakyat, malah turut melakukan tindakan sabotaj terhadap kemudahan awam dan melancarkan serangan bersenjata ke atas pasukan keselamatan.

Ancaman di Sarawak

Di Sarawak, kegiatan komunis mula bertapak sejak era pendudukan Jepun menerusi sebuah gerakan rahsia yang dikenali sebagai Communist Clandestine Organisation (CCO). Kawasan yang menjadi sasaran utama mereka termasuk Bahagian Pertama dan Ketiga. Gerakan ini mengambil bentuk serangan fizikal dan juga gerakan politik.

Dari sudut politik, mereka menentang pembentukan Malaysia dan terlibat dalam aktiviti subversif sehingga memaksa kerajaan negeri menjalankan operasi memburu dan menahan mereka. Ramai anggota melarikan diri ke Kalimantan dan menubuhkan Parti Komunis Kalimantan Utara (PKKU) yang kemudiannya menggerakkan dua pasukan gerila utama – Pasukan Rakyat Kalimantan Utara (PARAKU) dan Pasukan Gerila Rakyat Sarawak (PGRS). Tujuan utama mereka ialah menubuhkan sebuah republik komunis di Sarawak.

Serangan fizikal pula bermula secara terbuka pada 5 Ogos 1952 dengan serangan ke atas Batu Kitang di Kuching, menandakan bermulanya kempen bersenjata terhadap orang awam dan pihak berkuasa.

Langkah-Langkah Mengatasi Ancaman Komunis

Untuk mengekang pengaruh komunis, kerajaan melaksanakan pelbagai strategi, termasuk pendekatan ketenteraan dan perang psikologi.

Perang Saraf:
Kerajaan melancarkan kempen maklumat dan kesedaran yang menyasarkan orang awam agar tidak terpengaruh dengan ideologi komunis. Penduduk diberikan penerangan melalui risalah, perhimpunan awam, dan program penerangan. Selain itu, program pengampunan diperkenalkan kepada anggota komunis yang ingin menyerah diri. Kawasan-kawasan yang berjaya dibersihkan daripada pengaruh komunis diisytiharkan sebagai ‘kawasan putih’ sebagai simbol kejayaan dan insentif untuk penduduk.

Operasi Ketenteraan:
· Operasi Hammer (1965):
Dilaksanakan di Bahagian Pertama Sarawak dengan pendekatan mirip Rancangan Briggs di Tanah Melayu. Penduduk dipindahkan ke kawasan petempatan baru yang lebih terkawal dan selamat. Seramai 1,200 keluarga, kebanyakannya etnik Hakka, dipindahkan ke kawasan sepanjang Jalan Kuching-Serian dan hidup di bawah kawalan ketat termasuk perintah berkurung sepanjang masa.
· Operasi Jala Raja (1970):
Berlangsung di kawasan Nonok, Bahagian Pertama. Ia membuka jalan kepada rundingan apabila pemimpin komunis, Bong Kee Chok, menyatakan kesediaan untuk menyerah diri. Tidak lama selepas itu, lebih 500 anggota komunis keluar dari hutan dan menyerah diri.
· Operasi RASCOM (1972):
Tun Abdul Razak mengisytiharkan Bahagian Ketiga Sarawak sebagai kawasan di bawah Pemerintahan Keselamatan Kawasan Rajang (Rajang Area Security Command). Operasi ini melibatkan daerah seperti Sibu, Mukah, Sarikei, Bintangor, dan Julau. Ia menyelaraskan semua usaha keselamatan hingga RASCOM dibubarkan pada 1995, dengan peranannya diambil alih oleh Majlis Keselamatan Negara.
· Operasi Sri Aman (1973):
Dilancarkan bagi membanteras pengaruh komunis di Bahagian Kedua Sarawak. Operasi ini berjaya menghalang pergerakan komunis, dan pada 4 Julai 1974, ia ditamatkan selepas ramai anggota komunis menyerah diri. Perjanjian persefahaman ditandatangani oleh Ketua Menteri Sarawak di Rumah Sri Aman sebagai simbol kejayaan.

Usaha Lain:
Kerajaan turut melaksanakan Rancangan Penempatan Goodsir pada 1965, mewujudkan petempatan baharu di Siburan, Beratok, dan Tapah. Operasi Harapan dan Operasi Letter Box juga diperkenalkan, masing-masing bertujuan menarik penyerahan diri dan mengumpul maklumat risikan tentang aktiviti komunis.

Kronologi Langkah Membanteras Ancaman Komunis di Sarawak

Pada 6 Julai 1965, kerajaan Malaysia melancarkan Operasi Hammer di Bahagian Pertama Sarawak sebagai sebahagian daripada strategi keselamatan untuk membendung pengaruh komunis. Operasi ini turut melibatkan pemindahan penduduk ke tiga buah kampung baharu yang dibina khas bagi mengasingkan mereka daripada pengaruh gerila komunis. Petempatan ini juga dijadikan kawasan kawalan ketat, dengan perintah berkurung dikenakan bagi memastikan keselamatan penduduk.

Kemudian, pada 8 Ogos 1969, satu operasi besar-besaran dilancarkan di Bahagian Ketiga Sarawak yang memfokuskan kepada merampas senjata daripada komunis. Operasi ini menandakan keseriusan kerajaan dalam melumpuhkan kekuatan ketenteraan komunis melalui sekatan ke atas bekalan senjata mereka.

Seterusnya, pada 24 Februari 1970, kerajaan melancarkan Operasi Jala Raja di kawasan Nonok (Asajaya), Bahagian Pertama. Operasi ini bukan sahaja bersifat ketenteraan, malah membuka jalan kepada proses damai. Melalui usaha ini, pemimpin komunis Bong Kee Chok akhirnya tampil menyatakan keinginan untuk berunding, membawa kepada penyerahan diri ratusan anggota komunis tidak lama selepas itu.

Pada 8 Ogos 1971, Operasi Ngayau pula dilaksanakan di Bahagian Ketiga. Operasi ini diteruskan dengan pendekatan ketenteraan yang tegas untuk mematahkan saki baki kumpulan bersenjata komunis yang masih aktif di kawasan pedalaman Sarawak.

Melihat kepada kepentingan menyelaras semua operasi keselamatan di kawasan strategik, kerajaan menubuhkan Rajang Area Security Command (RASCOM) pada 26 Mac 1972. Penubuhan RASCOM di Bahagian Ketiga bertujuan untuk menyatukan tindakan pasukan keselamatan, meningkatkan keberkesanan operasi, dan menstabilkan kawasan terlibat seperti Sibu, Mukah, Sarikei dan sekitarnya.

Kemuncak usaha menentang komunis berlaku apabila Operasi Sri Aman dilancarkan pada 21 Oktober 1973 di Bahagian Kedua Sarawak. Operasi ini membawa kesan besar apabila kerajaan berjaya menyekat pergerakan dan kegiatan komunis di kawasan itu. Tindakan tegas pasukan keselamatan disusuli dengan rundingan yang dipersetujui oleh kedua-dua pihak.

Akhirnya, pada 4 Julai 1974, Operasi Sri Aman secara rasmi ditamatkan setelah ramai anggota komunis meletakkan senjata dan menyerah diri. Ia menjadi satu pencapaian penting dalam usaha kerajaan memulihkan keamanan di Sarawak.

Kemuncak kepada semua inisiatif ini ialah pada 17 Oktober 1990, apabila Perjanjian Damai secara rasmi ditandatangani antara kerajaan Sarawak dan pihak komunis. Perjanjian ini menamatkan konflik bersenjata yang telah berlangsung selama beberapa dekad, sekali gus mengukuhkan kedudukan keselamatan dan kestabilan politik di Sarawak.


Ancaman di Semenanjung Malaysia

Di Semenanjung, komunis melakukan tindakan ganas seperti serangan hendap, pembunuhan kejam terhadap anggota keselamatan, dan kerosakan harta benda awam. Contohnya, pada 17 Jun 1968, 16 anggota keselamatan terbunuh dalam serangan hendap di Kroh, Perak. Komunis juga membunuh Ketua Polis Negara, Tan Sri Abdul Rahman Hashim (1974) dan Ketua Polis Negeri Perak, Tan Sri Khoo Chong Kong (1975). Serangan turut menyasarkan orang awam seperti insiden penyeksaan hingga mati di Sintok, Kedah, serta letupan di jalan raya dan jambatan kereta api.

Pengeboman Tugu Negara pada 26 Ogos 1975 oleh PKM meningkatkan kemarahan rakyat dan mengukuhkan tekad kerajaan untuk bertindak lebih tegas, termasuk melalui penguatkuasaan Akta Keselamatan Dalam Negeri dan penambahbaikan sistem perisikan.

Strategi Counterinsurgency (COIN)

Malaysia menggabungkan usaha keselamatan dan pembangunan untuk ‘memenangi hati dan fikiran rakyat’. Pendekatan ini melibatkan kerjasama erat antara pasukan keselamatan, ahli politik, dan agensi kerajaan. Tujuannya ialah membina kepercayaan rakyat kepada kerajaan dan menolak ideologi serta pengaruh komunis.

Kerjasama Rentas Sempadan

Satu lagi cabaran besar ialah lokasi operasi komunis yang melangkaui sempadan negara. Justeru, Malaysia menandatangani Perjanjian Kerjasama Sempadan dengan Thailand pada tahun 1976. Ia membolehkan operasi ketenteraan bersama dan pembinaan pagar keselamatan di sepanjang sempadan.

Akhirnya, pada 2 Disember 1989, Perjanjian Damai Hat Yai ditandatangani antara Parti Komunis Malaya (PKM), kerajaan Malaysia, dan kerajaan Thailand. Dalam perjanjian ini, PKM bersetuju membubarkan semua unit bersenjata, memusnahkan senjata, dan menghentikan sebarang aktiviti ketenteraan. Ia menandakan berakhirnya era pemberontakan komunis bersenjata di Malaysia dan kejayaan negara mempertahankan kedaulatan serta keselamatan nasional.